| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Friedrich Salomon Gielczewsky |
| Data urodzenia | 17 stycznia 1768 |
| Miejsce urodzenia | Iława Mała |
| Data śmierci | po 27 sierpnia 1829 |
| Zawód | kupiec, fabrykant, wynalazca |
| Związki rodzinne | |
| Ojciec | Salomon Gielczewsky, producent papieru |
| Fabryka papieru | |
| Własność | właściciel od 1782 do 21 października 1814 |
Friedrich Gielczewsky zyskał rozpoznawalność jako właściciel i producent papieru oraz jako autor projektu lotniczego. Wyróżniał się działalnością przemysłową na Śląsku i próbami praktycznej realizacji koncepcji sterowanego statku powietrznego.
Życiorys i prowadzenie fabryki papieru
Był synem Salomona Gielczewsky'ego, który prowadził miejscową fabrykę papieru po zakupie jej od hrabiego Redern z Małomic. Ojciec wprowadził tam nowoczesne rozwiązania techniczne — w 1747 roku zainstalowano żelazną prasę do wyciskania wody z papieru, za co otrzymał nagrodę. Po śmierci Salomona, 8 września 1782 roku, Friedrich przejął właścicielstwo papierni w 1782 roku.
Z czasem działalność przemysłowa Friedricha nie przynosiła oczekiwanego efektu. Fabryka uległa pogorszeniu gospodarczemu, co doprowadziło do konieczności sprzedaży przedsiębiorstwa. Fabrykę nabył jej kierownik, Karl Frass, a transakcja została sfinalizowana 21 października 1814 roku.
Próby wynalazcze i projekt lotniczy
W pierwszych dekadach XIX wieku Gielczewsky prowadził prace nad projektem lotniczym opisanym jako sterowany balon. W 1808 roku radca wojenny von Cölln poinformował ministerstwo o zamiarze Gielczewsky'ego przeprowadzenia prób za własne środki i o prośbie o królewski patent na konstrukcję. Wynalazca deklarował gotowość pokrycia kosztów prób rzędu 1000 talarów.
Początkowe zainteresowanie urzędów pruskich nie zostało podtrzymane. Wielokrotne wnioski nie przyniosły wydania patentu ani decyzji o wsparciu finansowym. Wraz z brakiem oficjalnego poparcia sytuacja majątkowa Gielczewsky'ego pogorszyła się. Z zachowanych dokumentów wynika, że plany i rysunki jego modeli zaginęły lub uległy zniszczeniu.
Opis koncepcji i nieznane detale projektu
Zachowały się jedynie fragmentaryczne opisy koncepcji z 15 maja 1817 roku i z 19 lipca 1823 roku, które nie pozwalają jednoznacznie ustalić zasady działania pojazdu. Przewidywano statek z dwiema częściami — unoszącą i napędową — oraz wykorzystanie zasad „lżejszy jak powietrze” i „cięższy jak powietrze”. Do napędu planowano użyć kosztownej i niebezpiecznej substancji palnej, której nazwy nie ujawniono.
Gielczewsky wskazywał również na możliwość zastosowania projektu w celach wojskowych, proponując jego użycie przeciw okrętom. Nie podjęto jednak dalszych prac, a charakter wynalazku pozostał nieznany.
Śmierć i zachowanie materiałów
Po 27 sierpnia 1829 Gielczewsky zmarł, jednak okoliczności i miejsce jego śmierci nie zostały ustalone. Wnioski i rysunki przesłane do urzędów zostały utracone, a jedynie szczątkowe opisy projektu przetrwały do naszych czasów.
