| Dane osobowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 2 lutego 1866, Mönchmotschelnitz (dzisiejsza Moczydlnica Klasztorna) |
| Śmierć | 1 sierpnia 1935, Paryż |
| Zawód | Dziennikarz, polityk |
| Wykształcenie | |
| Uczelnie | Gandawa, Strasburg, Lipsk, Berlin (prawo) |
| Najważniejsze role | |
| Poseł | Reichstag 1903–1907 |
| Organizacja | Prezes Deutsche Liga für Menschenrechte (od 1926) |
| Prasa | redaktor „Das Volk”, „Die Welt am Montag”, obowiązki w „Die Weltbühne” |
Hellmut von Gerlach zyskał rozpoznawalność jako publicysta i polityk o liberalnym i pacyfistycznym nastawieniu. Działał w kilku ugrupowaniach politycznych i pełnił funkcje redakcyjne w berlińskich pismach.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w rodzinie ziemiańskiej jako syn Maxa von Gerlacha. Studiował prawo na uczelniach w Gandawie, Strasburgu, Lipsku i Berlinie i należał do Związku Studentów Niemieckich. Po studiach pracował w pruskiej służbie cywilnej, a w 1892 roku zrezygnował z pracy administracyjnej, by zająć się polityką i dziennikarstwem.
Jak rozwijała się jego kariera polityczna i dziennikarska?
Na początku był blisko ruchu chrześcijańsko‑socjalnego Adolfa Stoeckera, ale szybko przesunął się w kierunku bardziej liberalnych poglądów, wstępując do Zgromadzenia Narodowo‑Socjalnego Friedricha Naumanna. W latach 1892–1896 redagował chrześcijańsko‑socjalny dziennik „Das Volk”. Pracował też w tygodniku Die Welt am Montag w latach 1898–1901 i ponownie od 1906 roku.
W 1903 roku rozpoczął pracę parlamentarną jako członek Reichstagu, mandat pełnił do 1907 roku. Po rozwiązaniu Zgromadzenia Narodowo‑Socjalnego przystąpił do Unii Wolnomyślicielskiej, a w 1908 był jednym z założycieli Unii Demokratycznej. W okresie I wojny światowej opowiedział się za pacyfizmem.
Działalność na rzecz pokoju i relacje międzynarodowe
Po wojnie współtworzył Niemiecką Partię Demokratyczną (DDP). Jako zastępca sekretarza stanu w prowincji pruskiej zajmował się stosunkami niemiecko‑polskimi i prowadził negocjacje z polskimi działaczami przed wybuchem powstania wielkopolskiego, wykazując postawę ugodową.
W 1919 roku został członkiem Międzynarodowego Stałego Biura Pokoju. Jako publicysta zwalczał dążenia do przywrócenia monarchii i podejmował działania na rzecz poprawy stosunków z Francją. W 1922 opuścił DDP, a w 1926 objął funkcję prezesa Deutsche Liga für Menschenrechte.
Emigracja i działalność przeciwko reżimowi nazistowskiemu
Gdy w 1932 roku aresztowano Carla von Ossietzky’ego, Gerlach przejął jego obowiązki w magazynie „Die Weltbühne”. Po dojściu nazistów do władzy w 1933 roku wyjechał najpierw do Austrii, a potem do Francji na zaproszenie Ligue des droits de l’homme. W Paryżu kontynuował pracę na rzecz pokoju i sprzeciw wobec reżimu nazistowskiego aż do śmierci w 1935 roku.
W kulturze
Hellmut von Gerlach występuje jako postać w polskim serialu historycznym „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy” w reżyserii Jerzego Sztwiertni. W tej produkcji jego rolę zagrał Stanisław Mikulski.
