Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach to duże założenie pomnikowe zlokalizowane w parku Powstańców Śląskich przy alei Wojciecha Korfantego, w pobliżu ronda im. gen. Jerzego Ziętka. Monument wyróżnia formą trzy skrzydła orła odlanych w brązie, symbolizujące trzy powstania śląskie z lat 1919–1921. Teren wokół znicza i skrzydeł wyłożono granitem, a całość działa jako rozpoznawalny punkt w południowej części miasta.
Gdzie jest pomnik Powstańców Śląskich?
Pomnik znajduje się w parku Powstańców Śląskich w Katowicach, bezpośrednio przy alei Wojciecha Korfantego i blisko ronda gen. Jerzego Ziętka. Usytuowanie na skarpie od strony ronda decyduje o ekspozycji monumentu względem przestrzeni miejskiej. Skarpa i plac przed pomnikiem tworzą wyraźne, granitowe założenie architektoniczne.
Jak wygląda pomnik?
Główny element to trzy odlane z brązu formy przypominające orle skrzydła. trzy orle skrzydła są ustawione na sztucznie usypanej skarpie o bastionowym zakończeniu, a u ich podstawy znajduje się płaski znicz. Odlewy wykonały Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych; konstrukcja waży 60 ton, a teren przed nią wyłożono granitem.
Jaka jest historia powstania pomnika?
Kamień węgielny pod budowę pomnika wmurowano 3 maja 1966 podczas obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego. Monument odsłonięto 1 września 1967; projektantami byli rzeźbiarz Gustaw Zemła i architekt Wojciech Zabłocki. Finansowanie budowy napotkało trudności ze względu na koszty, dlatego wojewoda Jerzy Ziętek zabiegał o dofinansowanie w stolicy; ostatecznie monument ufundował Stołeczny Fundusz Odbudowy Stolicy jako dar dla społeczeństwa Górnego Śląska.
Co się zmieniało wokół pomnika?
Pierwotnie na pionowej skarpie od strony ronda umieszczono nazwy miejscowości będących polami bitewnymi. Podczas budowy Drogowej Trasy Średnicowej i przebudowy ronda w latach 2004–2005 tablice z nazwami zostały skradzione. Nazwy powróciły na skarpę w 2016 głównie dzięki interwencjom mieszkańców.
Czy pomnik ma status zabytku?
Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał założenie pomnikowe Pomnika Powstańców Śląskich do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego decyzją z 19 lutego 2024 pod numerem A/1348/24. Do wpisu zaliczono trzy brązowe skrzydła z płaskim zniczem, sztucznie usypaną skarpę z bastionowym zakończeniem, półkolistą ścianę od strony ronda, rozległy granitowy plac na skarpie oraz murek od strony południowej z napisem "Warszawa Powstańcom Śląskim".
Park i kontekst miejsca
Drzewostan wokół pomnika jest pozostałością ogrodu związanego niegdyś z Zamkiem Tiele-Wincklerów. Zamek stał tam, gdzie dziś stoi Hotel Katowice i rozciąga się park Powstańców Śląskich. Kompozycja parku i pomnika łączy pamięć regionalną z historycznym układem zieleni.
Znaczek pocztowy z wizerunkiem pomnika
Poczta Polska wydała 21 lipca 1967 znaczek przedstawiający pomnik Powstańców Śląskich o nominale 60 groszy, zaprojektowany przez Ryszarda Dudzickiego. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994 i dokumentuje miejsce w polskiej filatelistyce.
Pomnik Powstańców Śląskich jest wpisany do rejestru zabytków województwa śląskiego pod numerem A/1348/24.
Informacje praktyczne
- Adres: al. Wojciecha Korfantego, 40-959 Katowice — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (831 opinii)
